www.liefzijnvoorelkaar.nl

Een paar weken na de moord op Theo van Gogh – iedereen had het over de ‘wij’ & ‘zij’ maatschappij – was er een bijzondere documentaire op tv.

Een Nederlandse filmmaker had de laatste drie maanden van het leven van zijn opa gereconstrueerd. Zijn grootvader was een joodse Amsterdammer en die was in 1942 op weg naar een afspraak in Amsterdam Noord.

Hij was wat laat, besloot een stuk af te snijden en fietste door Het Vliegenbos, terwijl dat ‘Verboden voor Joden’ was. Hij werd betrapt door een Amsterdamse politieagent. Een paar dagen later zat hij in kamp Westerbork, een aantal weken daarna werd hij in Auschwitz vergast. Omdat hij Joods was en door het bos fietste.

Zijn kleinzoon heeft een prachtige aangrijpende film gemaakt en voor de kijker was het meest bizarre onderdeel waarschijnlijk het telefoongesprek met de agent die zijn opa destijds arresteerde. Die bleek nog in leven en zestig jaar na dato beweerde hij zonder een greintje spijt: ‘Het was die Jood zijn eigen schuld, had hij maar niet door het bos moeten fietsen’. De arme man heeft weinig bijgeleerd in zestig jaar.

Op 4 & 5 mei staan we uitgebreid stil bij oorlog, doden, vrede en vrijheid. Die twee minuten stil staan bij, en stil zijn voor de verworvenheden van vrede zijn indrukwekkend en dat moeten we blijven doen. Maar wat doen we de rest van het jaar?

Die hoogbejaarde politieman, die heeft daar al heel lang over na kunnen denken. Daar zal het in dit opzicht niet meer goed mee komen. Maar heel veel mensen, ook de maker van dit kunstwerk, stoppen anderen heel gemakkelijk, zonder er bij na te denken, in hokjes en sluiten zo soms hele volksstammen buiten.

Het kunstwerk ‘Verboden voor Bordjes’ is een statement tegen ‘hokjes denken’. Tegen het polariseren en generaliseren van allerlei problemen, die het ‘zij’ tegenover ‘wij’ voeden.

Eigenlijk is het een heel simpel kunstwerk om mensen aan het denken te zetten. In een bliksemactie werden in de nacht van 3 op 4 mei bij een ingang van Het Vondelpark in Amsterdam – maar het had ook ieder ander park in Nederland kunnen zijn – zestien keurige bordjes bevestigd. En er hadden er nog twintig meer kunnen hangen. Maar als je door je oogharen kijkt, zie je dat het de hele samenleving is.

Hebben we dan niets geleerd van de geschiedenis?

Alle groepen op het ‘Verboden voor Bordjes’ kunstwerk in het park staan voor groepen in onze huidige samenleving. Die we met grote regelmaat en groot gemak apart zetten. Met vuile of vieze ervoor voor zijn het al snel scheldwoorden. Natuurlijk zitten er soms hufters tussen. Die heb je in bijna iedere groep. Maar scheer niet iedereen over dezelfde kam. Laten we oppassen voor een ‘wij’ & ‘zij’ maatschappij. Denk niet in hokjes, want ook jij hoort af en toe bij ‘zij’.

Laten we eens wat liever zijn voor elkaar.

Thuis. Op school. In het verkeer. Tegen je buren. In de pers. Op je werk. En vooral ook voor jezelf. Daar wordt de wereld niet slechter van.